Δεν είμαι οικονομικός επιθεωρητής ούτε δικαστής. Είμαι όμως πολίτης αυτού του τόπου και θεωρώ πως έχουμε χρέος να διαβάζουμε πίσω από τις ανακοινώσεις, πίσω από τις φωτογραφίες εγκαινίων, πίσω από τα social media και πίσω από τις θριαμβευτικές αναρτήσεις περί «πρώτης θέσης» σε έργα και χρηματοδοτήσεις.

Υπάρχουν στιγμές που ένας ισολογισμός μοιάζει με απλό λογιστικό έγγραφο. Στήλες, αριθμοί, υπογραφές, αποφάσεις, παραπομπές, πίνακες. Ένα διοικητικό κείμενο χωρίς ψυχή. Όμως, πίσω από κάθε ισολογισμό κρύβεται πάντα μια πολιτική φιλοσοφία. Ένας τρόπος να αντιλαμβάνεσαι τον Δήμο, την ανάπτυξη, ακόμη και τον ίδιο τον χρόνο.

Μελετώντας τις οικονομικές καταστάσεις του Δήμου Σικυωνίων για το 2024, δεν μπορεί κανείς να μην παρατηρήσει μια εντυπωσιακή κινητικότητα. Έργα, τεχνικά προγράμματα, τροποποιήσεις προϋπολογισμών, αναμορφώσεις, ΑΠΕ, παρατάσεις, συμπληρωματικές συμβάσεις. Ένας ολόκληρος διοικητικός οργανισμός μοιάζει να βρίσκεται σε διαρκή κίνηση.

Πράγματι βρε παιδί μου, η δημοτική αρχή προβάλλει αυτό ακριβώς το στοιχείο! Υψηλή αξία έργων, μεγάλο πλήθος παρεμβάσεων, έντονη δραστηριότητα. Δεν είναι απαραίτητα ψευδές. Τα νούμερα υπάρχουν, οι αποφάσεις υπάρχουν τα έργα υπάρχουν!

Το ερώτημα όμως δεν είναι αν υπάρχουν έργα, το ερώτημα είναι άλλο.

Πόσο από όλο αυτό το διοικητικό και τεχνικό βάρος μετατρέπεται τελικά σε πραγματικό, ολοκληρωμένο και λειτουργικό αποτέλεσμα για τον δημότη;

Διότι στους ισολογισμούς δεν μετρά μόνο η κίνηση μετρά κι η ολοκλήρωση. Σωστά;

Στον ισολογισμό του 2024 εμφανίζονται έργα υπό εκτέλεση άνω των δέκα εκατομμυρίων ευρώ. Το ποσό είναι μεγάλο για το μέγεθος του Δήμου. Παράλληλα εμφανίζονται συνεχείς τροποποιήσεις προϋπολογισμών, έργα πολλών ετών που ακόμη λαμβάνουν παρατάσεις και ανακεφαλαιωτικούς πίνακες, καθώς και σημαντικές προβλέψεις για επισφαλείς απαιτήσεις.

Κάποια παραδείγματα είναι χαρακτηριστικά. Έργο αποκατάστασης υποδομών από φυσική καταστροφή του 2018 εμφανίζεται το 2024 να βρίσκεται ήδη σε τέταρτο Ανακεφαλαιωτικό Πίνακα Εργασιών. Έργο δημοτικού σταδίου με μελέτη του 2019 λαμβάνει δεύτερη παράταση το 2024. Αρδευτικά έργα στη Στυμφαλία και στην περιοχή Μοσιά συνοδεύονται από ΑΠΕ, Πρωτόκολλα Κανονισμού Τιμών Μονάδας Νέων Εργασιών και συμπληρωματικές συμβάσεις.

Ακόμη και στην αγροτική οδοποιία παρατηρεί κανείς το γνωστό για τον δήμο μας διοικητικό μοτίβο. Αρχικός προϋπολογισμός, έκπτωση στη σύμβαση, νέες τεχνικές προσαρμογές, τροποποιήσεις και εκ νέου οικονομική προσαρμογή του έργου. Δεν πρόκειται απαραίτητα για σκάνδαλο. Πρόκειται όμως για μια εικόνα διαρκούς μεταβολής και διοικητικής επιβάρυνσης.

Τίποτα από αυτά, από μόνο του, δεν αποδεικνύει κακοδιαχείριση. Η σοβαρότητα απαιτεί να το πούμε καθαρά. Τα δημόσια έργα είναι σύνθετες διαδικασίες, υπάρχουν ανατιμήσεις, τεχνικές δυσκολίες, χρηματοδοτικά κενά, γραφειοκρατία, δικαιολογημένες καθυστερήσεις.

Όμως υπάρχει και μια άλλη πιθανότητα. Εκείνη που γεννά την επιφυλακτικότητα!

Η πιθανότητα ένας Δήμος να εισέρχεται σταδιακά σε μια κατάσταση διοικητικής υπερφόρτωσης.

Ίσως το πιο ανησυχητικό στοιχείο του ισολογισμού να βρίσκεται ακριβώς εκεί όπου οι περισσότεροι αναγνώστες προσπερνούν βιαστικά τους αριθμούς. Στις προβλέψεις για επισφαλείς απαιτήσεις! Το ποσό ξεπερνά τα δύο εκατομμύρια ευρώ. Με απλά λόγια, ο ίδιος ο ισολογισμός αναγνωρίζει ότι σημαντικό μέρος απαιτήσεων του Δήμου θεωρείται εξαιρετικά δύσκολο να εισπραχθεί (είναι το λεγόμενο «φέσι» σε απλά ελληνικά).

Αυτό δεν είναι απλή λογιστική λεπτομέρεια. Είναι ένδειξη πίεσης στη ρευστότητα και στη φοροεισπρακτική αποτελεσματικότητα.

Διότι ένας Δήμος μπορεί να εμφανίζει μεγάλη αξία έργων και υψηλή τεχνική δραστηριότητα, αλλά αν ταυτόχρονα δυσκολεύεται να μετατρέψει τις απαιτήσεις του σε πραγματικά διαθέσιμους πόρους, τότε αρχίζει να εξαρτάται ολοένα περισσότερο από εξωτερικές χρηματοδοτήσεις, προγράμματα και συνεχή εισροή νέων κεφαλαίων. Να κυνηγά αναγκαστικά όλο και περισσότερα έργα, όλο και περισσότερες εντάξεις, όλο και περισσότερες χρηματοδοτήσεις, μέχρι που ο ίδιος ο μηχανισμός να αρχίζει να λειτουργεί κυρίως για να συντηρεί την αδιάκοπη κίνησή του.

Σε αυτή την κατάσταση, η πολιτική αφήγηση γίνεται εύκολη. «Έχουμε έργα!»

Πιθανόν πράγματι να υπάρχουν.

Αλλά η καθημερινότητα του πολίτη δεν αλλάζει με αποφάσεις, ούτε με πίνακες χρηματοδοτήσεων. Αλλάζει όταν το έργο ολοκληρώνεται, λειτουργεί, παράγει πραγματική βελτίωση και κυρίως δεν τον φορτώνει με νέους φόρους για την συντήρησή του!

Η μεγάλη παγίδα ίσως βρίσκεται ακριβώς εδώ, στη σύγχυση ανάμεσα στην παραγωγή διοικητικής δραστηριότητας και στην παραγωγή πραγματικού αποτελέσματος!

Διότι ένας Δήμος μπορεί ταυτόχρονα, να είναι πρώτος σε αξία έργων, να έχει δεκάδες ενεργά μέτωπα, να κινείται διαρκώς και παρ’ όλα αυτά να δυσκολεύεται να ολοκληρώσει αποτελεσματικά όσα έχει ήδη «ανοίξει»!

Τότε δημιουργείται μια παράξενη φούσκα, όχι οικονομική όπως στις τράπεζες, μια φούσκα διοικητικής επέκτασης.

Περισσότερα έργα, περισσότερες τροποποιήσεις, περισσότερες παρατάσεις, περισσότερα έγγραφα, περισσότερη κίνηση και τελικά ίσως λιγότερος πραγματικός χρόνος για ουσιαστική ολοκλήρωση. Δείτε για παράδειγμα τον χρόνο ολοκλήρωσης του έργου της ανάπλασης της πλατείας Ελευθερίας.

Η επιφυλακτικότητα λοιπόν γεννιέται από την ίδια τη δομή των αριθμών.

Διότι όταν έργα πολλών εκατομμυρίων παραμένουν «υπό εκτέλεση» επί χρόνια, όταν οι τροποποιήσεις γίνονται σχεδόν μόνιμη διοικητική κατάσταση κι όταν οι απαιτήσεις που δύσκολα εισπράττονται αυξάνονται, τότε ο πολίτης έχει δικαίωμα να ρωτήσει.

Να ρωτήσει, μήπως τελικά μετράμε και διατυμπανίζουμε περισσότερο τη διαδικασία παρά το αποτέλεσμα;

Αυτή είναι ίσως η πιο δύσκολη ερώτηση για κάθε δημοτική αρχή.

Όχι πόσα έργα ανακοίνωσε, αλλά πόσα ολοκλήρωσε πραγματικά!

Πόσα ολοκλήρωσε και κυρίως πόσα άλλαξαν ουσιαστικά τη ζωή του τόπου;

Εν τέλει ως πολίτης θα ήθελα να θέσω τις εξής ερωτήσεις σε σχέση με τον Ισολογισμό που μελέτησα.

1. Ποια είναι αναλυτικά τα 10,3 εκατ. «έργα υπό εκτέλεση»;
2. Πόσες από τις επισφαλείς απαιτήσεις είναι άνω της 5ετίας;
3. Ποια έργα χρηματοδοτούνται από ίδιους πόρους και ποια από προγράμματα;
4. Πόσο κοστίζει ετησίως η συντήρηση των νέων υποδομών;
5. Υπάρχει πραγματικό σχέδιο αύξησης εισπραξιμότητας;