Στην πολιτική ιστορία της αυτοδιοίκησης, η άσκηση διοίκησης δεν ταυτίζεται με την απουσία κανόνων. Προϋποθέτει σαφείς διαδικασίες και θεσμικά όρια. Όταν αυτοί απουσιάζουν ή δεν εφαρμόζονται, το ζητούμενο δεν είναι ποιος αποκτά μεγαλύτερη ευχέρεια κινήσεων, αλλά πώς διασφαλίζονται η νομιμότητα, η λογοδοσία και, εν τέλει, το δημόσιο συμφέρον.

Στον Δήμο Σικυωνίων, ωστόσο, η δημοτική αρχή του κ. Σταματόπουλου μας έχει δείξει στην πράξη ότι διαθέτει ένα δικό της, ιδιότυπο «σύστημα» διοίκησης: όταν οι κανονισμοί δυσκολεύουν τις αποφάσεις, βολεύεται με την απουσία τους. Κι όταν ένας κανονισμός «τρώει άκυρο» από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση, αντί να τρέξουν να μαζέψουν τα ασυμμάζευτα και να αποκαταστήσουν τη νομιμότητα, εργαλειοποιούν την απουσία του. Την παρουσιάζουν περίπου ως «πάσο» για να συνεχιστεί το πάρτι του «κάνω ό,τι γουστάρω»…με το αζημίωτο, βεβαίως βεβαίως. 

Αυτό ακριβώς το σκηνικό εκτυλίχθηκε στο Δημοτικό Συμβούλιο, την παραμονή της 28ης Οκτώβρη.  Το «μενού» περιλάμβανε τα αιτήματα παραχώρησης του Πολιτιστικού Κέντρου «Γιάννης Σπανός» για τις εκδηλώσεις του Νοεμβρίου.

Για να καταλάβουμε το μέγεθος της προχειρότητας, ας δούμε τα γεγονότα. Στις 2 Απριλίου, η Αποκεντρωμένη Διοίκηση ακύρωσε την 2/2026 απόφαση έγκρισης του Κανονισμού Λειτουργίας του Πολιτιστικού Κέντρου (ΑΔΑ: 6ΑΟΧΟΡ1Φ-Υ5Μ). Ο λόγος; Η απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου ήταν τόσο «στο γόνατο» γραμμένη από τον υπογράφοντα, κ. Σκαρμούτσο, ώστε ξέχασαν να αναφέρουν ακόμη και τις βασικές νομοθετικές διατάξεις στις οποίες στηριζόταν!

Αντί, λοιπόν, να καθίσουν να διορθώσουν το λάθος τους, δεδομένου ότι τα επίσημα εγκαίνια είχαν προγραμματιστεί για τις 18 Ιουνίου, δηλαδή δυόμισι μήνες αργότερα, επέλεξαν την τακτική του «κρυφτού». Έκαναν τα εγκαίνια του Πολιτιστικού Κέντρου χωρίς Κανονισμό Λειτουργίας.

Αφού πέρασε το καλοκαίρι, που είναι η κατεξοχήν περίοδος εκδηλώσεων, και ήρθε ο Οκτώβρης, ο Αντιδήμαρχος Πολιτισμού ζήτησε από το Δημοτικό Συμβούλιο να εγκρίνει τα αιτήματα για τις εκδηλώσεις του Νοέμβρη. Στην εισήγηση που κοινοποιήθηκε στους δημοτικούς συμβούλους, όμως, η ακυρωτική απόφαση της Αποκεντρωμένης έγινε «γαργάρα». Δεν αναφερόταν πουθενά!

Η «ντρίμπλα», όμως, δεν έπιασε, καθώς ο επικεφαλής της αντιπολίτευσης, Δημήτρης Πιστεύος, τους έπιασε «οφσάιντ», θέτοντας το αυτονόητο ερώτημα: «Οι διοργανωτές που βάζουν εισιτήριο και βγάζουν κέρδος θα δώσουν αντάλλαγμα στον Δήμο; Τι προβλέπει ο Κανονισμός;»

Εκεί έγινε το απόλυτο ξεγύμνωμα. Ο Αντιδήμαρχος Οικονομικών, Γιώργος Τσόλακος, αφού αρχικά προσπάθησε, με μισόλογα, να «πετάξει την μπάλα στην εξέδρα», αναγκάστηκε να πει ότι η απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου για την έγκριση του Κανονισμού ακυρώθηκε από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση. Και, «καπάκι», πρότεινε να γίνουν όλες οι παραχωρήσεις δωρεάν, με το επιχείρημα ότι… δεν υπάρχει Κανονισμός!

Υπάρχει, ωστόσο, μια λεπτομέρεια που κάνει την υπόθεση ακόμη πιο ενδιαφέρουσα.

Ακόμη και ο Κανονισμός Λειτουργίας που ακυρώθηκε από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση προέβλεπε ρητά, στο άρθρο 6, με τίτλο «Αντάλλαγμα Χρήσης», συγκεκριμένους όρους για την οικονομική αξιοποίηση των δημοτικών χώρων.

Στην παράγραφο 2 αναφερόταν:

«Καταβάλλεται αντάλλαγμα της παραχώρησης χρήσης του χώρου για την πραγματοποίηση οποιασδήποτε εκδήλωσης στην οποία υπάρχει εισιτήριο».

Η παράγραφος 4, από την άλλη, προέβλεπε τη δυνατότητα μη καταβολής ανταλλάγματος ακόμη και όταν υπήρχε εισιτήριο, σε ειδικές περιπτώσεις, υπό την προϋπόθεση θετικής γνωμοδότησης των εντεταλμένων συμβούλων και θετικής απάντησης του υπευθύνου παραχώρησης του θεάτρου, όπως, για παράδειγμα, σε περιπτώσεις συνδιοργάνωσης της εκδήλωσης με τον Δήμο ή εκδηλώσεων φιλανθρωπικού χαρακτήρα.

Ας ξεκαθαρίσουμε κάτι: ένας ακυρωμένος Κανονισμός Λειτουργίας δεν δεσμεύει κανέναν και δεν επιβάλλει ανταλλάγματα σε κανέναν. Δεν το επικαλούμαστε ως νόμο. Το επικαλούμαστε ως ομολογία. Διότι δείχνει τι θεωρούσε η ίδια η δημοτική αρχή  σωστό όταν κάθισε να συντάξει αυτό τον κανονισμό: το αντάλλαγμα ως γενική αρχή και την απαλλαγή ως εξαίρεση, με συγκεκριμένη διαδικασία.

Συνεπώς η ακύρωση της Αποκεντρωμένης δεν εξαφάνισε αυτή την κρίση. Εξαφάνισε μόνο το δεσμευτικό της αποτέλεσμα, και η κρίση έμεινε να στέκει ως μέτρο σύγκρισης για ό,τι ακολούθησε.

Κι εδώ φαίνεται η απόσταση ανάμεσα στο πρόβλημα και στη λύση που προτάθηκε. Το πρόβλημα ήταν πραγματικό: χωρίς κανονιστική βάση, δύσκολα επιβάλλεται αντάλλαγμα. Η απάντηση σε ένα πραγματικό πρόβλημα, όμως, είναι η αποκατάσταση της βάσης, με νέα απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου ή, έστω, με ένα προσωρινό πλαίσιο για το μεσοδιάστημα. Η απάντηση δεν είναι η γενίκευση της δωρεάν παραχώρησης, δηλαδή η μετατροπή της εξαίρεσης σε κανόνα, με επίκληση του κενού που οι ίδιοι άφησαν ανοιχτό για έξι μήνες. Η διαφορά δεν είναι λεκτική. Είναι πολιτική και διοικητική.

Γι’ αυτό και η κοινή λογική εύλογα αναρωτιέται:

• Γιατί έγινε «γαργάρα» η ακυρωτική απόφαση της 2ας Απριλίου στην επίσημη εισήγηση του θέματος;
• Αφού ο Κανονισμός είχε ακυρωθεί από τις αρχές Απρίλη, γιατί μέχρι τις 18 Ιούνη, που πραγματοποιήθηκαν τα επίσημα εγκαίνια και η τελετή ονοματοδοσίας του Κέντρου Πολιτισμού «Γιάννης Σπανός», δεν είχε ληφθεί νέα απόφαση από το Δημοτικό Συμβούλιο;
• Με ποιο διοικητικό και οικονομικό πλαίσιο παραχωρούνταν οι χώροι ολόκληρο το καλοκαίρι;
• Ποιος πλήρωνε και ποιος εισέπραττε;
• Από πότε το «νομικό κενό» αποτελεί λευκή επιταγή για να κάνει η δημοτική αρχή ό,τι γουστάρει με τη δημόσια περιουσία;

Οι απαντήσεις δεν είναι ζήτημα δημοσιογραφικής έρευνας. Είναι ζήτημα θεσμικής λογοδοσίας.

Και η λογοδοσία δεν εξαντλείται στην εξήγηση μιας απόφασης. Περιλαμβάνει και την ανάληψη της πολιτικής ευθύνης για τις παραλείψεις που προηγήθηκαν.

Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, στο ίδιο θέμα με τίτλο «Παραχώρηση χρήσης της Δημοτικής Βιβλιοθήκης και του Δημοτικού Θεάτρου, Κέντρου Πολιτισμού “Γιάννης Σπανός”, για την πραγματοποίηση εκδηλώσεων μετά από σχετικά αιτήματα Συλλόγων και λοιπών…», ο Αντιδήμαρχος Πολιτισμού τσουβάλιασε όλες τις εκδηλώσεις του Νοέμβρη, εξισώνοντας τους τοπικούς πολιτιστικούς συλλόγους με επαγγελματίες του θεάματος και τις ανοιχτές θεματικές εκδηλώσεις πολιτικών φορέων με κλειστές κομματικές μαζώξεις.

Όταν ο επικεφαλής της αντιπολίτευσης, Δημήτρης Πιστεύος, ρώτησε: «Δηλαδή θα δίνουμε την αίθουσα και για κλειστές συγκεντρώσεις στα κόμματα;», ο αντιδήμαρχος Γιάννης Μυττάς  παρενέβη εν είδει πολιτικού – ιδεολογικού καθοδηγητή της δημοτικής αρχής λέγοντας : «Γιατί να μην την δίνουμε;»

Ο Δημήτρης Πιστεύος ξαναρώτησε με νόημα, κοιτάζοντας αυτήν τη φορά τον δήμαρχο: «Σε όλα τα κόμματα;» Ο κ. Σταματόπουλος «ποίησε την νήσσαν»…

Προσωπικά δεν γνωρίζω αν αυτή η σιωπή Σταματόπουλου κλείνει το μάτι στα πολιτικά φληναφήματα του κάθε Μυττά. Το σίγουρο είναι ότι δεν βάζει καθαρή κόκκινη γραμμή απέναντι σε μελλοντικές πολιτικές κακοτοπιές…

Αναρωτιέμαι όμως , αν σήμερα, με βάση τη συλλογιστική Μυττά, παραχωρείται το «Γιάννης Σπανός» για κλειστές εκδηλώσεις σε όλα τα κόμματα και αύριο βρεθούμε μπροστά σε αίτημα του Κασιδιάρη ή κάποιου άλλου ακραίου ναζιστικού μορφώματος, το οποίο, επικαλούμενο την αρχή της ισότητας, θα ζητήσει το Πολιτιστικό Κέντρο, τι θα απαντήσει ο Αντιδήμαρχος Πολιτισμού; 

Θα φέρει το θέμα στο Δημοτικό Συμβούλιο, αφήνοντας την πλειοψηφία να αποφασίσει αν θα παραχωρήσει τον χώρο στο όνομα της ίσης μεταχείρισης ή θα αναζητήσει εκ των υστέρων εξαιρέσεις και περιορισμούς;

Την απάντηση δεν χρειάζεται να την εφεύρουμε εμείς για να την βάλουν στον Κανονισμό Λειτουργίας. Την έχει δώσει η ελληνική δικαιοσύνη στη δίκη της Χρυσής Αυγής. Θα μπορούσε  ο Κανονισμός να απαγορεύει ρητά την παραχώρηση του Κέντρου Πολιτισμού “Γιάννης Σπανός” σε σχηματισμούς των οποίων ηγούνται ή συμμετέχουν άτομα καταδικασμένα για συγκεκριμένα αδικήματα (π.χ. συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση, ρατσιστικό μίσος), ώστε στο Δημοτικό Συμβούλιο να μην χρειάζεται να «αυτοσχεδιάσουν» ούτε να αναλάβουν το πολιτικό κόστους μιας ad hoc αντιπαράθεσης.

Το ζητούμενο, λοιπόν, δεν είναι να μάθουμε τι θα αποφασίσει η πλειοψηφία. Είναι να ξέρουμε ότι υπάρχει κανόνας πριν τον χρειαστούμε.

Και ίσως ακριβώς σε αυτό το σημείο να αξίζει να θυμηθούμε και τον Ισοκράτη. Στον Αρεοπαγιτικό του περιγράφει τους προγόνους ως ανθρώπους που δεν θεωρούσαν την ακολασία δημοκρατία, ούτε την παρανομία ελευθερία, ούτε την ευχέρεια να «κάνεις ό,τι γουστάρεις» ευτυχία. Δύο χιλιάδες τετρακόσια χρόνια μετά, ο τίτλος αυτού του άρθρου είναι σχεδόν δικός του.

Ακριβώς γι’ αυτό οι κανόνες πρέπει να υπάρχουν πριν εμφανιστεί η δύσκολη περίπτωση. Γιατί η δημοκρατία δεν μπορεί να λειτουργεί με αυτοσχεδιασμούς, ούτε η ισότητα να γίνεται άλλοθι για την απουσία πολιτικής κρίσης.